Skip to content

Havale-EFT için zorunlu tutulacak olan IBAN nedir?

12 Kasım 2009, ekleyen Fatih Polatlı

1 Ocak 2010 tarihinden itibaren, bir başka kişinin bir banka hesabına havale ya da EFT yoluyla para göndermek istediğimizde, söz konusu hesabın "IBAN"ını, yani Uluslararası Banka Hesap Numarası'nı bildirmek zorunda olacağız. Merkez Bankası, "IBAN nedir, nasıl kullanılır, faydaları nelerdir" türü soruları ve yanıtlarını, konuyla ilgili "sıkça sorulan sorular" sayfasına koymuş. "IBAN-MIBAN, uğraşamam ben" dersek, "hesaba havale" yerine "isme havale" yolunu kullanma şansımız olacakmış... Ayrıca, para aktarmak istediğiniz hesabın IBAN'ını bilmediğimiz hakkında yazılı beyan verirsek, para aktarmamız yine mümkün olacakmış. Tabii bu "olanak"lardan istifade edebilmek için, çoğu zaman uzun kuyrukların bulunduğu ve yüksek işlem masraflarının kesildiği şubelere gitmemiz gerekecek... Merkez Bankası'nın IBAN hakkında verdiği temel bilgiler şöyle: 

1. IBAN (Uluslararası Banka Hesap Numarası - International Bank Account Number) Nedir?

IBAN, bankalardaki mevcut müşteri hesaplarının yerine kullanılacak olan ve para transferlerinin hızlı, hatasız ve az maliyetle gerçekleştirilmesi amacıyla belirli bir standarda göre oluşturulan uluslararası banka hesap numarasıdır.

IBAN'a ilişkin söz konusu standarda göre, ülke genelinde standart uzunlukta ve yapıda bir banka müşteri hesap numarası oluşturulması gerekmektedir. Her ülkenin IBAN numarası uzunluğu farklı ancak en fazla 34 karakterden oluşmaktadır. Bugün Avrupa Birliği ülkelerinin yanısıra bir çok ülkede de IBAN kullanılmaktadır.

2. IBAN'ın Amacı Nedir?

IBAN'ın amacı, bankalardaki her bir müşteri hesap numarasını uluslararası ölçekte tanımlamak suretiyle, para transferlerinin hatasız ve hızlı bir şekilde gerçekleşmesini sağlamaktır.

3. IBAN'ın Yararı Nedir?

IBAN kullanılmadığında, hesap numaralarında belli bir standart olmadığı için numaranın doğruluğundan emin olunamamaktadır. Hatalı yazılan hesap numarası sonucunda para transferi işleminin gerçekleşmemesi veya yanlış hesaba gönderilmesi durumunda hatayı düzeltmek zaman almakta ve ek maliyetlerin oluşmasına neden olmaktadır. 
Ancak, IBAN ile hesap numaraları belli bir standarda göre düzenlendiğinden ve bankalarca matematiksel olarak kontrol edilmesi zorunlu olduğundan para transferlerindeki söz konusu hatalar en aza indirilmektedir.

4.Türkiye'de IBAN Kullanımı Konusunda Bir Düzenleme Mevcut mudur?

2008/6 Sayılı Uluslararası Banka Hesap Numarası Hakkında Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Tebliği 10.10.2008 tarih, 27020 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır. Söz konusu Tebliğe, Bankamız internet sitesindeki (http://www.tcmb.gov.tr) Banka Hakkında/Mevzuat/Bankacılık/Karar,Tebliğ ve Genelgeler/Uluslararası Banka Hesap Numarası Hakkında Tebliğ bölümünden ulaşılması mümkün bulunmaktadır.

5. Türkiye'de IBAN'ın Yapısı

Türkiye'de bankalar tarafından müşterilere verilecek IBAN, yalnızca bir hesabı işaret eder ve 26 sayısal/alfabetik karakterden oluşur. IBAN Türkiye formatı ayrıca ülkelerin IBAN formatlarını tescile yetkili kuruluş olan SWIFT'in internet sitesinde de (www.swift.com) yer almaktadır.
TR
XX
YYYYY
0
ZZZZZZZZZZZZZZZZ
Ülke Kodu
Kontrol Basamakları
Banka Kodu
Rezerv Alan
16 Basamaktan oluşan hesap numarası

Ülke Kodu, 2 büyük harften oluşur, Türkiye için TR kullanılır.
Kontrol Basamakları, 2 basamaklı rakamdan oluşur ve IBAN'ın doğrulanması işleminde kullanılır.
Banka Kodu, 5 basamaklı rakamdan oluşur. 5 basamaktan oluşmayan banka kodları sağa dayalı yazılır ve başına sıfır eklenerek 5 basamaklı hale getirilir.
Rezerv Alan, tek basamaklı rakamdan oluşur. Değiştirilinceye kadar 0 kullanılır. 
Hesap Numarası, 16 basamaklı büyük harf ve/veya rakamdan oluşur.

6. IBAN'a Geçiş Süreci Nasıldır? 

Uluslararası Banka Hesap Numarası Hakkında Tebliğ ile IBAN kullanımında kademeli bir geçiş süreci planlanmıştır. Buna göre;

10.10.2008 tarihinden itibaren;

  • Bankalar müşterileri için IBAN üretmek ve hesap sahiplerine bildirmek zorundadırlar.

01.01.2009 tarihinden itibaren;

  • Bankaların mevcut uygulamalarında müşterileri için düzenledikleri ve üzerinde hesap numarası bulunan tüm belgelerde IBAN'ı göstermeleri gerekmektedir.
  • Müşterilerin Avrupa Ekonomik Alanında yer alan ülkelerdeki herhangi bir hesaba yapacakları para transferlerinde alıcıya ait IBAN'ı bankalarına bildirmeleri gerekmektedir.
  • Bankaların ise söz konusu IBAN'ı doğrulaması ve kullanması zorunludur.

01.01.2010 tarihinden itibaren;

  • Bankaların yurt içi ve yurt dışından gelen ve alıcı hesap numarası IBAN olarak belirtilen para transferlerinde IBAN'ı doğrulaması, giden transferlerde ise göndericiye ve alıcıya ait IBAN'ı kullanmaları gerekmektedir.
  • Müşteriler yurtiçinde yapacakları para transferlerinde alıcıya ait IBAN'ı bildirecek, bankalar ise söz konusu IBAN'ı doğrulayacak ve kullanacaklardır.

7. Her banka müşterisinin IBAN'ı var mıdır?

Evet, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nca hazırlanan IBAN Tebliği gereğince Türkiye'deki tüm bankalar müşterilerinin para hareketine konu olan mevcut hesapları için IBAN üretmiş durumdadırlar.

8. IBAN'ımı Nasıl Öğrenebilirim?

Müşteriler, mevcut hesap numaraları yerine kullanılacak olan ve kendi bankasınca üretilmiş olan IBAN'ı hesaplarının bulunduğu banka şubesinden veya bankaların internet sitelerinden temin edebilirler.

9. IBAN'ımı Şimdiden Öğrenip Kullanabilir miyim?

Evet. Mevcut hesap numaraları yerine IBAN şimdiden kullanılabilir.

10. IBAN Nasıl Kullanılacaktır? 

iban kullanım

1. Her banka, müşterisinin para transferine konu hesabı için IBAN'ı üretmiş durumdadır ve müşterisine bildirir.

2. Parayı alacak olan kişi (ALICI) kendi hesap numarasına ait IBAN'ı parayı gönderecek olan kişiye (GÖNDERİCİ) bildirir.

3. Gönderici, alıcının IBAN'ını kendi bankasına bildirir ve para transfer emrini verir.

4.Göndericinin bankası bu IBAN'ı doğrular ve alıcının IBAN'ına para transferini gerçekleştirir.

11. Avrupa Ülkelerinde IBAN Yapısı Nasıldır?

Bazı Avrupa ülkelerindeki IBAN yapısı aşağıda gösterilmektedir. 
Ülke
Uzunluk
IBAN Yapısı
Almanya
22
DE89 3704 0044 0532 0130 00
Fransa
27
FR14 20041 01005 0500013M026 06
Belçika
16
BE68 5390 0754 7034
İngiltere
22
GB29 NWBK 6016 1331 9268 19
Avusturya
20
AT61 1904 3002 3457 3201
Hollanda
18
NL91 ABNA 0417 1643 00
Bulgaristan
22
BG80 BNBG 9661 1020 3456 78
Romanya
24
RO49 AAAA 1B31 0075 9384 0000

12. Bankalar Ne Yapacak?

Türkiye'de faaliyet gösteren bankalar, müşterilerinin para transferine konu her bir hesabı için ayrı IBAN üretecek ve hesap sahiplerine bildirecektir. Ayrıca IBAN kullanımını sağlayacak teknik altyapıyı hazırlayacaklardır.

13. Banka Müşterileri Ne Yapacak? 

Para transferine konu hesabı olan her müşteri IBAN'ını almak için hesabının bulunduğu bankaya başvuracaktır. IBAN'ını alan müşteri kendisine yapılacak para transferlerinde kullanılmak üzere hesap numarası olarak IBAN'ını göndericiye bildirecektir. 
Para transferi yapacak olan müşteriler, transferi gerçekleştirmeden önce alıcının IBAN'ını bankalarına bildireceklerdir. Alıcının IBAN'ının bilinmediği durumlarda ise bankalarına işlem bazında yazılı beyan vermek suretiyle transferi gerçekleştirebileceklerdir.

14. IBAN doğrulaması nedir? 

IBAN doğrulaması, IBAN'ın ISO 13616 no.lu standarda göre uygun formatta oluşturulup oluşturulmadığını kontrol eden bir uygulamadır. Bir başka ülkeye ya da bankaya para transferi yapmak isteyen bir müşteri, alıcının IBAN'ını gönderici bankaya verdiğinde, transfer yapılmadan önce alıcının IBAN'ı gönderici banka tarafından kontrol edilir. IBAN yanlış ise para karşı bankaya gönderilmez ve yanlış işlem engellenir.
Para transferinden önce yapılan IBAN doğrulaması sadece geçerli bir IBAN kullanıldığını göstermekte, kişi ile hesap numarasını eşleştirmemektedir.

15. Yurt dışındaki hangi ülkelere para gönderirken IBAN kullanmak zorundayım?

01.01.2009'dan itibaren Avrupa Ekonomik Alanı'nda yer alan Avrupa Birliği üyesi ülkeler ile İzlanda, Lihtenştayn ve Norveç'e para gönderirken IBAN kullanmak zorunludur.

16. Yabancı para (döviz) göndermek istediğimde de IBAN kullanmalı mıyım?

Türk Lirası veya yabancı para tüm hesaplara yapılacak transferlerde IBAN kullanılması gerekmektedir.

17. Bankanın bir şubesinden diğer şubesine para gönderirken IBAN kullanmak zorunda mıyım?

01.01.2010 tarihinden itibaren IBAN'sız yurt içi ve yurt dışına para transferi yapılamayacağından, eski hesap numaralarının tamamı IBAN'a dönüşecek, dolayısıyla bankanın bir şubesinden diğer şubesine para transferi yapılırken IBAN kullanmak gerekecektir.

18. Kredi kartı ödemelerimi yaparken IBAN kullanmalı mıyım?

Kredi kartı hesaplarına IBAN verilmediğinden, kredi kartı numarasına yapılan transferlerde IBAN kullanılmamaktadır.

19. Yatırım hesaplarına IBAN verilmesi zorunlu mudur?

Yatırım hesabı para hareketine konu ise bu hesap için IBAN üretmek gerekmektedir.

20. Elektronik Fon Transferi (EFT) ile havale yaparken (para gönderirken) IBAN kullanmalı mıyım?

Hesaba (alıcının hesap numarasının bulunduğu durumda) para göndermek istendiğinde alıcının IBAN'ı kullanılmalıdır.

21. İsme havalede IBAN gerekli midir?

İsme (alıcının hesap numarasının bulunmadığı durumda) para göndermek istendiğinde herhangi bir hesap numarasına ihtiyaç duyulmadığından IBAN kullanılmayacaktır.

22. Para göndermek istediğim kişinin IBAN'ını öğrenemiyorsam ne yapmalıyım?

Para transferi yapmak istediğiniz kişinin IBAN'ını öğrenemiyorsanız, transferi gerçekleştirmeden önce alıcının IBAN'ını bilmediğinize ilişkin yazılı beyan vermeniz gerekmektedir.

Kaynak: http://www.tcmb.gov.tr/iban/sss.php

 

 

 

AdaptiveThemes