Skip to content

Kitap Tanıtımı: Biyoloji Felsefesi

5 Ağustos 2010, ekleyen Burcakman

Geçenlerde bir kitapçıda gözüme ilişen ve kendimi satın almaktan alıkoyamadığım "Biyoloji Felsefesi" adlı kitap gözlerden kaçmasın istedim. Aslında kitap yeni değil, ta geçen yıl bu zamanlar yayınlanmış. Internette aratınca da Evrim Çalışkanları'nın sitesinde bir tanıtımını gördüm, sonra kopyala-yapıştırın kolaycılığına teslim olup buraya aktardım. Evrim Çalışkanları'nın tanıtımına ek olarak, kitabın içindekiler bölümüne de yer vermek iyi olacaktır diye düşünüp onu da ekledim. 

Yazar, kapsamlı içeriği, bilimselliğin alanını çizme çabası, eleştirel ve tartışmacı bakış açısı ve zengin kaynakçası ile bence meraklıların kaçırmaması gereken bir kitap ortaya çıkartmış. Yazarı da çevirmenleri de, ayrıca dizin ve kaynakça bölümünü kırpmadığı için aynı zamanda yayınevi de büyük bir teşekkürü hak ediyor doğrusu. Okunması dileğiyle...

 

İçindekiler

Türkçe Baskıya Önsöz..................................................... 17

Giriş ................................................................................ 21

1 Evrim Kuramı Nedir?................................................. 27

1.1 Evrim Nedir? ...................................................... 27

1.2 Evrim Kuramının Biyolojideki Yeri .................... 35

1.3 Örüntü ve Süreç ................................................. 39

1.4 Tarihsel Tikeller ve Genel Yasalar ...................... 51

1.5 Evrimin Nedenleri .............................................. 59

1.6 Biyoloji ve Fiziğin Alanları ................................. 65

1.7 Biyolojik Açıklamalar ve Fiziksel Açıklamalar.... 70

Ek Okuma Önerileri................................................... 72

2 Yaratılışçılık ............................................................... 73

2.1 Anakronizmin Tehlikeleri .................................. 73

2.2 Paley’nin Saati ve Olabilirlik (Likelihood) slkesi . 79

2.3 Hume’un Eleştirisi .............................................. 86

2.4 Doğal Seçilim Rastlantısal Bir Süreç Değildir...... 92

 

 

2.5 İki Tür Benzerlik ................................................ 97

2.6 Öndeyisel Eşdeğerlik Sorunu............................ 104

2.7 Tasarım Varsayımı Bilimdışı mıdır?.................. 111

2.8 Bilimin Açıklayamadıkları ................................ 129

Ek Okuma Önerileri................................................. 133

3 Uyum........................................................................ 135

3.1 İdealleştirilmiş Bir Yaşam Döngüsü.................. 135

3.2 Olasılık Yorumları ............................................ 140

3.3 Uyumu Öğrenmek İçin İki Yol ......................... 155

3.4 Totoloji Problemi ............................................. 159

3.5 Bağımlı Olma (Supervenience) ......................... 167

3.6 Avantaj ve Uyum.............................................. 174

3.7 Teleolojinin Doğallaştırılması........................... 184

Ek Okuma Önerileri................................................. 193

4 Seçilimin Birimleri Problemi .................................... 195

4.1 Hiyerarşi ........................................................... 195

4.2 Uyarlanım ve Rastlantısal Fayda....................... 208

4.3 Parçaları ve Bütünleri Ayrıştırmak ................... 214

4.4 Hedeften Sapan Çıkarımlar............................... 219

4.5 Örnekler ........................................................... 228

4.6 Bağıntı, Maliyet ve Fayda.................................. 235

Ek Okuma Önerileri................................................. 249

5 Uyarlanımcılık.......................................................... 251

5.1 Uyarlanımcılık Nedir? ...................................... 252

5.2 Genetik Nasıl Araya Giriyor?............................ 261

5.3 Uyarlanımcılık Test Edilemez mi?.................... 270

5.4 Karmaşık Özelliklere Dayanan Argüman.......... 273

5.5 Eğer En Uygunluk Modelleri Üretmek Fazlasıyla

Basitse Bunları Daha da Güçleştirelim.............. 276

5.6 Oyun Kuramı.................................................... 285

Ek Okuma Önerileri................................................. 298

 

6 Sistematik................................................................. 299

6.1 Özcülüğün Ölümü............................................ 302

6.2 Bireysellik ve Tür Problemi .............................. 312

6.3 Üç Sistematik Felsefesi ..................................... 331

6.4 İçsel Bağdaşıklık ............................................... 342

6.5 Toplam Benzerliğe Dayalı Soyoluşsal Çıkarım.. 348

6.6 Tutumluluk ve Soyoluşsal Çıkarım.................. 356

Ek Okuma Önerileri................................................. 374

7 Sosyobiyoloji ve Evrim Kuramının Yaygınlığı .......... 375

7.1 Biyolojik sndirgemecilik ................................... 378

7.2 Sosyobiyolojinin sdeolojik Bir sşlevi Var mı? ... 395

7.3 İnsanbiçimciliğe Karşı Dilbilimsel Püritenlik ... 400

7.4 Etik................................................................... 410

7.5 Kültürel Evrim Modelleri ................................. 422

Ek Okuma Önerileri................................................. 436

Kaynakça....................................................................... 437

Dizin.......................................................................... 455

http://imge.com.tr/product_info.php?products_id=93336

 

 

Kitap: Biyoloji Felsefesi

Elliott Sober‘ın Biyoloji Felsefesi kitabı ODTÜ ve Muğla Üniversitesi’nden akademisyen ve öğrencilerin çabalarıyla Türkçe’ye çevrilerek Ağustos 2009′da yayınlandı. Bu saygın felsefecinin en iyi kitaplarından birini Türkçe okuyabilecek olmamız oldukça güzel bir gelişme. Yayınlanışının üzerinden biraz zaman geçmiş olsa da, kısa bir tanıtım yazısıyla Sober’ı ve kitabını, haberdar olmayan evrim meraklılarıyla tanıştırmak istedim.

kapak

Sober, Wisconsin Üniversitesi (Madison) felsefe bölümünde öğretim üyesi ve daha önemlisi, belki de yaşayan en önemli biyoloji felsefecisi. Biyoloji ve özellikle evrim konusunda yayınlanmış sayısız makalesi ve kitabı bulunuyor. Bunlar arasında en bilinenlerden biri olan Biyoloji Felsefesi, Kuzey Amerika’daki felsefe programlarında açılan biyoloji felsefesi derslerinde ders kitabı olarak okutuluyor. Daha önce çalışma imkanı bulduğum bu kitabın Türkçe’sini rafta gördüğümde çok sevinmiştim. Diğer eserlerinin de çevrileceğini ve Elliott Sober’ın Türkiye’de daha çok tanınacağını umuyorum.

sober

Kitabın içeriğine geçmeden önce biyoloji felsefesinin konusu ve kapsamına bir göz atalım. Biyoloji felsefesi son kırk yılda ismi koyulmuş, oldukça yeni bir çalışma alanı. Bilim felsefesinin bir alt dalı olarak görülüyor ve üç farklı felsefi aktivite içeriyor. İlkinde, genel bilim felsefesi içerisindeki konular (bilimsel değişim, indirgeme, bilimsel açıklama, vb.) biyoloji özelinde değerlendiriliyor. 20. yy. bilim felsefesinin genelde fizikle haşır neşir olduğunu, bilimle ilgili genel tezleri fiziği örnek alarak oluşturduğunu düşündüğümüzde, bunun oldukça önemli bir aktivite olduğunu söyleyebiliriz. İkincisinde, biyoloji biliminin yöntemleri, kuramları ve kavramsal karmaşaları felsefi analize tabi tutuluyor. Bu alanda kuramsal biyoloji ile biyoloji felsefesinin iç içe geçtiği söylenebilir, zira bazen felsefeciler bilimsel dergilerde yayın yaparken bazen de bilim insanları felsefi tezler üretebiliyor. Üçüncüsünde, geleneksel felsefi sorunlar biyolojiye atıfta bulunularak ele alınıyor. Özellikle epistemoloji ve ahlak felsefesi alanlarında biyoloji temelli tezlerle karşılaşmak mümkün.

Biyoloji felsefesi, biyolojinin tüm sahası ve dallarıyla ilgilense de bugüne kadar en fazla çalışma evrimsel biyoloji alanında yapıldı. Sober da bu kitabında konuyu evrimle sınırlı tutuyor ve genelde, bahsettiğim farklı felsefi aktivitelerin ikinci çeşidini uyguluyor. Evrim kuramınında ortaya çıkan kavramsal bulmacaların değerlendirilmesi kitabın içeriğinin çoğunu oluşturmakta. Meraklanmayın: genel bilim felsefesi ve evrim kuramının yayılımı hakkında fikirler de okuyacağız. Bu esnada, evrim hakkında bildiklerimizi yeniden konumlandıracak, bildiğimizi sandığımız fikirleri sorgulayacak ve kavramsal tartışmalardaki zorlukları daha iyi anlayacağız. Kitap üç bölüme ayrılmış durumda. Kavramsal karmaşalarımız Uyum, Uyarlanımcılık, Sistematik ve Seçilimin Birimleri adlı bölümlerde ele alınıyor. Evrim kuramına dışarıdan müdahale Yaratılışçılık, evrim kuramının yayılışı Sosyobiyoloji bölümlerinde değerlendiriliyor. Özellikle Yaratılışçılık adlı bölümü oldukça zihin açıcı bulduğumu söylemeliyim: Sober evrim kuramının bir savunusunu yapmaya değil, fikirlerin mantığını ortaya sermeye çalışıyor.

Evrim kuramı hakkında giriş düzeyinde bilgi sahibi olan meraklı okuyucuların bu kitaptan faydalanacağına eminim. Bunun yanında Biyoloji Felsefesi, felsefecilerin biyoloji bilimi hakkında ne gibi soruları değerlendirdiğini merak edenler için de değerli bir kaynak. Yine de söylemeliyim ki, bu bir popüler bilim ya da popüler felsefe kitabı değil. Birinci bölümün daha üçüncü sayfasında işler ciddileşmeye başlıyor ve metin boyunca grafikler, çizenekler ve formüllerle karşılaşıyoruz. Evrim meraklısı herkesin, karıştırmak, başından sonuna okumak ya da zaman ayırıp çalışmak için, bu kitabı edinmesini öneriyorum.

Yazan: Ediz Dikmelik

ediz.dikmelik [at] gmail.com

Künye:

BİYOLOJİ FELSEFESİ

Özgün adı: Philosophy of Biology

Yazan: Elliott Sober

Çevirenler: Gökhan Akbay, Zümrüt Alpınar, Orhan Aslan, Doç. Dr. Mehmet Elgin, Eda Keskin, Doç. Dr. Ayhan Sol, Daria Sugorakova, Can Yağız, Doç. Dr. Şahabettin Yalçın

Yayıncı: İmge Kitabevi Yayınları, 2009

Sayfa Sayısı: 463 sayfa

Kapak: Duysal Yaşar

Dizgi: Yalçın Ateş 

http://evrimcaliskanlari.org/blog/2010/06/kitap-biyoloji-felsefesi/

Yorumlar

Sevişen Beyin - Evrim çalışkanlarından bir diğer tanıtım

13 Ağustos 2010, yazan samata,
Yorum no: 4208

“Sevişen Beyin –Eş Bulma Süreci İnsan Doğasını Nasıl Etkiledi” isimli kitap yakınlarda NTV Yayınları’ndan çıktı. Çeviri Asım Karaömerlioğlu’na ait.


 

Evrim konusunda çıkan Türkçe kitapları tanıtma geleneğimizin bir parçası olarak bu kitabı da ilginize sunuyoruz. Bununla birlikte, insan psikolojisinin evrimini ele alan ve bu kitabın yazarının da dahil olduğu Evrimsel Psikoloji alanına dair eleştirilerin evrim bilimi alanında çalışan bilim insanları arasında giderek artmakta olduğu notunu buraya özellikle düşmek istiyoruz. Bu konuda, aramızdan bir Evrim Çalışkanı’nın yazmış olduğu “Evrimsel Psikoloji’nin 4 Hatası” başlıklı yazıya mutlaka göz atmanızı öneriyoruz. Bunların ışığında sözü yayıncıya bırakıyoruz:
 

Sanatın ve estetiğin kökenleri nerededir? İnsanların “iyi, doğru ve güzel” gibi özelliklere düşkünlüğünün altında yatan evrimsel nedenler nelerdir? İlk bakışta sanki hayatta kalmamızla doğrudan ilintili değilmiş gibi görünen insana dair bu tür “lükslerin,” “süslerin” evriminin altında ne yatıyor? Yüzlerce yıldır tartışılan bu soruya her dönemde farklı farklı yanıtlar verilegeldi. Değişik bilimler, değişik düşünce sistemleri de konuyu farklı ele aldı. NTV Yayınları’ndan çıkan Geoffrey Miller’in Sevişen Beyin adlı yapıtı sanat, nüktedanlık, estetik, felsefe, ahlâk gibi yetilerimizin atalarımızın eş bulma sürecinde seksüel tercihlerine bağlı olarak evrildiğini iddia ediyor. Nasıl ki kuşların sadece hayatta kalmak, bölgelerini savunmak ve iletişim kurmak için çıkardıkları sesler ve şarkılar onların eşlerini cezbetmek için çıkardıkları zarif, sofistike şarkılarla kıyaslandığında çok daha sönük kalıyorsa. Kuşların eş bulma sürecinde yarattıkları bu son derece sofistike şarkıları onlara her açıdan çok pahalıya gelmektedir, ama sanat, estetik, yaratıcılık gibi özelliklerin bir bedeli vardır.

Tavus kuşu erkeğinin kuyruğu bu pahalı bedele en güzel örneği oluşturmaktadır. Tavus kuşlarının o görkemli, şatafatlı kuyrukları bir yandan muazzam enerji gerektirmekte, diğer yandan da onların yırtıcılardan kaçabilme yeteneklerini kösteklemektedir. Bu kuyruklar sanki Darwin’in doğal seçilim kavramıyla alay etmektedir. Ancak bu süslü kuyruklar tavus kuşları dişilerinin eş bulma kriteri olduğu için evrimleşmiştir. ABD’deki New Mexico Üniversitesi Psikoloji bölümü profesörü Dr. Geoffrey Miller sayısız örnekle insanlarda da durumun çok benzeştiğini iddia eder. Ona göre onbinlerce yıllık evrim içinde büyük büyükannelerimizin eş bulma sürecinde yaratıcı, estetik zevkleri gelişkin erkekleri tercih etmeleri ve bu kriteri kızlarına aktarmaları insan zekâsının gelişmesinde seksüel seçilimin önemini göstermektedir. Nasıl ki insan fizyolojisi binlerce yıl boyunca çevresel faktörlerle biçimlenmişse, insan psikolojisi ve davranışları da hiç kuşkusuz evrimden nasibini almış ve evrimleşmiş psikolojik davranışların kendisi de dönüp bir tür olarak insanlığın gelişmesinde son derece önemli roller oynamıştır.

Miller’a göre, çokca zannedildiğinin tersine, insan beyni bir bilgisayar gibi veri işlemeye dayanan ve o nedenle evrimleşmiş bir makineden çok, potansiyel eşlerine kur yapmak için geliştirdikleri karmaşık bir eğlence merkezini çağrıştırmaktadır. Beyin için bir metafor bulmak gerekse bu herhalde askeri ve teknolojik üstünlük için varolan Pentagon ya da NASA’dan çok, diğer insanların beyinlerini etkileme ve biçimlendirme merkezi olarak Hollywood olmalıdır.

Künye:

SEVİŞEN BEYİN

Yazar: Geoffrey Miller

Çeviren: Asım Karaömerlioğlu

NTV Yayınları; İstanbul, 2010,

14 x 20 cm, 465 sayfa, Türkçe, Karton Kapak.

 

 

AdaptiveThemes