Skip to content

Zapping, geçgeçtir ulan!

14 Temmuz 2010, ekleyen Ali Mert

"Ulan" için özür dilerim baştan. Tribün kültürüyle (sekilik ekiniyle) de yetişenlerde oluyor bu türden sapmalar!

Ancak birkaç gündür, Türk Dil Kurumu'nun bazı yabancı sözcüklere bulduğu karşılıklar için çıkan onca "geyik haber ve yorum" karşısında dayanamadım. Tamam, bazı öneriler çok saçma, ilk kulağınıza değdiğinde çok yadırgatıcı, kimilerinin "tutmayacağı" baştan belli olabilir. Ama bu kişiliksizlik, benliğini kaybetmişlik, öz diline bu kadar yabancılık, konuşmanın/düşünmenin/soyutlamanın anakarasına bu uzaklık nedir? 

"Bilgisayar" da yadırganmıştı herhalde en başta, "kompütır" demek daha güzeldi, bilgi hiç sayılır mıydı, sayıyla mı verdiler bize sizi? 

Ne demiş Türk Dil Kurumu "zapping" yerine, "geçgeç" demiş, kahkahkah, kihkihkih!

Tüm yeni önerilerin en saçma olanlarını birleştirip başlığı yapıştırsın hemen Milliyet gazetesi: "Ahırdaşınla altınsaatde geçgeç yapma!" Onun yerine, ekürinle, praym taymda zapping yapmaya devam et. Olur. Ama bunun için önce "at" olman lazım ki, ekürin olsun!

Tamam, büyük bölümü tutmaz,  arada tutarsızlıklar/zorlamalar var, zamanında hostes için söylenen "gök konutsal avrat" gibi zırvalar da var ama yeni sözcüklerle sürekli oluşum halindeki bir dil için zorlamalarda yarar da var. Yenilere bakalım şimdi:

amblem - belirtke 
anchorman - ana haber sunucusu
aspiratör - emmeç
banliyö - yörekent
bypass -köprüleme
billboard - duyurumluk
çip - yonga
dart - oklama
duayen - aksakal
ekspres - özel ulak
eküri - ahırdaş
gurme - tatbilir
happy hour - indirim saatleri
kapora - güvenmelik
klip - görümsetme
light - yeğni
lot - tutam
metroseksüel - bakımlı erkek
migren - yarım baş ağrısı
navigasyon - yolbul
ordövr - yemekaltı
panik - ürkü
prime time - altın saatler
raket - vuraç
reenkarnasyon - ruh göçü
self-servis - seçal
sürpriz - şaşırtı
terör - yıldırı
tirbuşon - burgu
tribün - sekilik
türbülans - burgaç
ultrason - yansılanım
voleybol - uçan top
zapping - geçgeç

Özellikle, ürkü, yıldırı, şaşırtı, burgaç, yonga ve belirtke, zaten az da olsa kullanılan, ileride "tutma" potansiyeli (gizilgücü) daha çok olanlar. 

Ana haber sunucusu, indirim saatleri ve bakımlı erkek zaten kullanılıyor, şimdi tam olarak enkırmenin, eppi aurun ve metroseksüelin yerinde kullanılmalarında ne sakınca var? 

Yörekent, yolbul, seçal, yemekaltı ve tatbilir, gayet hoş bileşik sözcükler. Banliyönün, navigasyonun vb. yerine "tutsalar" fena mı olur? Aksakal ise, "kadın duayen"i gözardı eden cinsiyetçiliği nedeniyle sınıfta kalıyor haliyle. 

Diğerlerinin çoğunda gülünç, garip ve saçma gelme gizilgücü (potansiyel!) var. "Yarım baş ağrısı" örneğin, "yarım gebelik" gibi, olmayacak bir şey! Zaten o yüzden bunlara yükleniyor haber ve yorumlar!

Olsun, teslim olmaktansa zorlamakta yarar var!.. 

Yorumlar

Yenilik

15 Temmuz 2010, yazan EmrahKartaL,
Yorum no: 3872

TDK yeni ibaresiyle sunduğu sorgu kutucuğuyla "yabancı sözlere karşılıklar"ı bulmamızı kolaylaştırmış. Duyurmak lazım. Yabancı sözcüklerde ve türkçe sözcüklerde arama olanağı sunulmuş. Aslında kullanılagelen ancak dilde yabancı karşılıkları daha fazla yer bulan sözcükler var. "Şeker Hastalığı" yerine "Diabet" gibi...

Spor dallarınde ve tıpta yaygınca kullanılan yabancı sözcüler ve terimler mevcut. Benim yeni karşılaştığım ve şaşırdığım bir sözcük. Satrançta kullanılır: Rok yapmak. Rok ya da aslıyla "Roque" Portekizce'de satrançtaki kaleye verilen ad. Onun yerine "ileri kale" önerilebilir.

Onun dışında "Background" yerine "art alan" kelimesinin kullanılması şık olur bence.

 

 

"Sözbul" Bilgilendirme Uygulaması

15 Temmuz 2010, yazan Burcakman,
Yorum no: 3875

Bir de Türk Dil Kurumu'nun "Sözbul" adında bir uygulaması var. TDK sitesinin anasayfasından uygulamaya üye olunca hergün bir bilgilendirici e-posta gönderiliyor. Beş ayrı kategori var: 1) "Günün sözü"nde genellikle çok bilinmeyen bir Türkçe sözcüğün tanımı veriliyor, 2) "Yabancı sözlere TDK'nın önerdiği Türkçe karşılık" bölümünün adı üstünde zaten 3) "Bir yazım kuralı" bence en faydalı olan bölüm 4) Sonra "Günün Atasözü/Deyimi" geliyor ve 5) Son olarak bugüne kadar hiç ilgimi çekmeyen "Günün Bulmacası" var. 

Üye olmadan da TDK sayfasına girince hergün bu e-postanın içeriğine ulaşılabiliyormuş ama kaç kişi hergün TDK sayfasına girmekle uğraşır bilemem. O yüzden yine en iyisi, posta kutusunda zaman zaman oluşabilecek birikmeleri göze alarak üye olmak galiba. Ben bir süre biriktirip sonra toptan okuyorum. Tavsiye ederim.

 

 

AdaptiveThemes